AZERBAYCAN-İRAN-TÜRKMENİSTAN! « Kula Haberleri

18 Ocak 2022 - 13:17

AZERBAYCAN-İRAN-TÜRKMENİSTAN!

AZERBAYCAN-İRAN-TÜRKMENİSTAN!
Son Güncelleme :

06 Aralık 2021 - 11:05

36 views

AZERBAYCAN-İRAN-TÜRKMENİSTAN!
Sevgili okuyucularım;
28 Kasım’da Aşkabat’ta düzenlenen Ekonomik İşbirliği Örgütü’nün 15’inci zirvesinde Azerbaycan, İran ve Türkmenistan arasında üçlü anlaşma imzalandı. İmza töreni üç ülkenin cumhurbaşkanlarının katılımıyla gerçekleşti. Anlaşmaya göre Türkmenistan, İran üzerinden Azerbaycan’a yılda 1,5-2 milyar metreküp gaz sağlayacak. Azerbaycan anlaşmayı ve şartlarını henüz açıklamadı. İmzalanan bu belge ekonomik ve enerji güvenliği açısından çok önemlidir.
Cumhurbaşkanı İlham ALİYEV, anlaşmanın imzalanmasının ardından İran medyasından gelen bir soruya verdiği yanıtta, “İran-Avrupa ilişkileri bundan sonra her alanda üst düzey bir çizgide gelişecektir” diyor. Acaba, yalnız AB ilişkilerimi yoksa, İsrail ile yumuşama ve orta doğuda Irak güzergahından yeni bir gelişmelerle Yemen’e kadar uzana bilir mi?
İlham ALİYEV “Bu tarihi bir belgedir. Bir kez daha İran-Avrupa ilişkileri her şeye rağmen gelişecektir. Azerbaycan İran üzerinden gaz alacak. Bu üç yönlü işbirliği için harika bir işbirliği temelidir. Üçlü Devletin iyi niyetini göstermektedir. İmzalanan bu belge ekonomik ve enerji güvenliği açısından çok önemlidir.” diyor.
Azerbaycan’ın ekonomistlerinden, Zöhrab İsmail’in Amerikan Sesi’ne verdiği demeçte, “Anlaşmanın umutları ve istikrarının Rusya’nın etkisine ve Türkmenistan cumhurbaşkanının davranışlarına bağlı olacağını” söylüyor.
İşte sözün doğrusu; Rusya uzun zamandır Türkmenistan’ın gazını Avrupa pazarlarına taşımak için iletişim oluşturamıyordu, Bu anlaşma ile İran’ın çıkarları da gündeme geldiğinden, Gelecek için İran umutla bakabilir. İran ile Batı arasında nükleer anlaşmaya dönüş konulu görüşmeler devam ederken, İran’ın Türkmenistan’ın gazının anlatılması konusundaki anlaşması, Viyana’nın müzakerelerinin arka planını yumuşatmayı amaçlıyor olabilir. jeopolitik durumun nasıl görüneceği de beklentileri kapsayacak. Üçlü anlaşmanın, Rusya’nın bölgedeki etkisinin azaltılması halinde ve İran ile Avrupa görüşmelerinin başarılı olması halinde akım gerçekleşebilir. Öte yandan, Rusya’nın Gaz akımı iletişiminde azalma olursa, Azerbaycan’ın, Türkiye ve Avrupa’ya daha büyük hacimde gaz taşıma tehdidi görürse, Rusya tabii olarak bu antlaşmayı önleyecektir.
Bu üçlü anlaşmanın, Ticari bir anlaşma haline gelebilmesi için, üç ülkenin şirketleri arasında ticari bir anlaşma imzalanması gerekiyor. Türkmenistan, İran ve Azerbaycan (alan ve ileten) kurumları arasında anlaşma olmalıdır. Bundan sonra Türk gazı Azerbaycan’a taşınabilir. Bu bir yenilik değil, ilk değil. Azerbaycan, 2016-2017 döneminde İran üzerinde yaklaşık 1,5 milyar metreküp gaz ithal etmişti.
“Türkmenistan’ın gazı İran üzerinden, Azerbaycan’dan Avrupa’ya taşınma projesi 2000 li yılların başında mevcuttu! Gerçekleştirilemiyordu, Rusya’nın buna izni vermiyordu. Türkmenistan şimdi İran’a gaz verecek ve bu da İran ile Azerbaycan arasındaki bir boru hattıyla Azerbaycan’a gaz aktaracak. Azerbaycan ise bu gazı TANAP ve TAP aracılığıyla Avrupa’ya ulaştıracak potansiyele sahiptir.
Haydar Aliyev’in de hayali olan bu durum, Azerbaycan’dan Avrupa’ya gaz yolunu açacaktır. Avrupa Birliği birkaç yıldır Türkmenistan’la bu konuyu görüştüğü biliniyor. İran’ın rızası, AB ülkeleri ile İran arasındaki nükleer müzakerelerin Viyana’da yeniden başlamış olmasıyla da ilgili. Böylece Türkmenistan’ın Azerbaycan’dan Avrupa’ya gazının ulaştırılmasının temeli atılmış olacaktı! Lakin, diğer açıdan bakıldığında, İran ile, AB ve ABD yetkilileri arasında geçtiğimiz hafta Pazartesi günü başlayan görüşmelerde İran’dan duydukları hayal kırıklığını dile getirdiler. Cuma günü ise nükleer müzakerelerde arabuluculuk rolü oynayan Fransa, İngiltere ve Almanya’dan üst düzey yetkililer, “İran bu hafta diplomatik ilerleme konusunda geri adım attığını.” Açıklayarak, İran’ı suçladılar.
2015 te ABD ile yapılan Anlaşmaya göre İran, uluslararası yaptırımları yumuşatma karşılığında silahlanabilecekti, buna karşılık nükleer faaliyetlerini sınırlandırma sözü vermişti. Bu gün ise, Tahran nükleer silah geliştirdiğini reddediyor. AB ve ABD aynı düşünmüyor. Bu durum Türkmen gazının İran üzerinden Azerbaycan’a ulaşım sözleşmesine etkileri olacak mı bilinemiyor.
Türkmenistan’da gaz üretimi 63,2 milyar metreküptür. Bunun yaklaşık yarısı ülke içinde kullanılıyor. Türkmenistan gazının başlıca alıcıları Rusya ve Çin’dir. Ülke, 2019 yılında Çin’e yaklaşık 30 milyar metreküp gaz sattığı biliniyor. Türkmenistan’ın gazı Orta Asya-Çin boru hattıyla Çin’e iletilmektedir. Kemer, Çin’in gaz ağını Orta Asya’daki zengin gaz kaynaklarıyla birleştiriyor.
Türkmenistan ve Rusya arasında enerji kaynaklarının maliyeti konusunda zaman zaman anlaşmazlıklarda yaşanıyordu, halen belirsizlikler var. Türkmenistan pazarını genişletmeye çalışırken Rusya endişeli bakarken, AB ve ABD Pazar payından alacaklarının hesabını yapıyor.
Sağlıklı düşünerek, sağlıklı yaşayın. Sağlıcakla kalın.

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.